على اصغر شميم
210
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
نظامى انگليسى از اردوگاه محمد شاه بيرون آمد و از راه مشهد عازم تهران شد و اندكى قبل از عزيمت سفير بريتانيا نيروى دريايى انگليس ، پس از تصرف جزيرهى خارك به سمت بندر بوشهر حركت كرده و بدينترتيب انگلستان عليه ايران وارد جنگ شده بود . آجودانباشى كه ظاهرا از گفتگوها و ملاقاتهاى مكنيل با محمد شاه و روش و سياست حاجى ميرزا آغاسى در برابر مانورهاى سياسى نمايندهى بريتانيا به كلى بىاطلاع بوده است ، در پاريس توانست يك گذرنامهى عادى براى انگلستان تهيه كند و سرانجام به لندن رفت و با پالمرستن وزير امور خارجهى انگلستان ملاقات و گفتگو كرد . در پايان مذاكرات يادداشتى از طرف لرد پالمرستن به سفير ايران تسليم و تجديد روابط سياسى بين انگليس و ايران و پايان دادن حالت جنگ بين دو دولت ، موكول به قبول پيشنهادهايى گرديد كه بريتانيا طى هشت ماده به ايران داده بود . يادداشت وزير امور خارجهى بريتانيا حاوى شرايط زير بود : 1 - دولت ايران بايد در مورد اهانتى كه به پيك مخصوص بريتانيا شده ، كتبا عذرخواهى كند . 2 - فرمانى صادر و چاپ و توزيع شود مبنى بر اينكه كليهى كسانى كه در خدمت ميسيون انگليسى هستند ، در امان باشند و امنيت آنان تضمين شود « 1 » . 3 - غوريان و ساير نواحى متعلق به افغانستان كه هنوز در تصرف قواى دولت مركزى ايران بود ، تخليه و حاكم هرات تسليم شود و دولت در مورد ضبط اموال اقامتگاه افسر انگليسى در تهران كتبا عذرخواهى كند . 4 - كليهى كسانى كه عليه نمايندهى بريتانيا در بوشهر ابراز احساسات نموده و براى آبدارخانهى كنسول بريتانيا مزاحمت فراهم كرده بودند ، تنبيه شوند . 5 - حكمران بوشهر كه به سر . اف . ميتلند « 2 » نمايندهى سياسى انگليس در آن بندر اهانت نموده ، از شغل خود معزول و علت عزل او از طرف دولت ، براى اطلاع عموم اعلام شود « 3 » .
--> ( 1 ) - مفهوم حقيقى اين پيشنهاد آن بود كه هركس اعم از ايرانى يا غيرايرانى به انگليسها به هر نحو و به هر صورت حتى از راه جاسوسى و وطنفروشى خدمت مىكرد ، از تعقيب مقامات ايران مصون باشد . ( 2 ) - Sir . F . Maitland ( 3 ) - حكمران بوشهر معزول و علت عزل او ( يعنى توهين به نمايندهى دولت بهيهى بريتانياى كبير ) به همه مردم اعلام شد تا براى ديگر درس عبارت باشد و بدانند كه وطندوستى و مبارزه با بيگانه در مواردى كه آن بيگانه يك نفر تبعهى انگليسى باشد بدون كيفر نخواهد ماند .